Weernieuws


Ozon meetinstrument (OMI) succesvol gelanceerd!

Bron: KNMI


De Amerikaanse klimaatsatelliet AURA met aan boord het Nederlands-Finse Ozon Monitoring Instrument (OMI) is donderdagmiddag 15 juli 2004 om 12.02 Nederlandse Tijd succesvol gelanceerd. Bij het KNMI, waar een kleine honderd genodigen de spannende lancering volgden, zijn donderdagmiddag de champagneflessen ontkurkt.

Het nieuwe ozon meetinstrument (OMI) nader verklaard

Ozone Monitoring Instrument (OMI) is de officiŽle benaming van een nieuwe ozonmeter die de komende jaren zijn werk moet doen. OMI is gebouwd onder leiding van de Nederlandse Ruimteorganisatie NIVR door Dutch Space, TNO-TPD en de Finse industrie. Het KNMI heeft de wetenschappelijke leiding. Het instrument bevindt zich aan boord van de satelliet EOS-AURA van de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA. De satelliet doet 100 minuten over een omloop rond de aarde. Bij elke omloop ronde de aarde wordt een strook met een breedte van 2600 kilometer in beeld gebracht. Na veertien banen die binnen een dag worden afgelegd is de hele aarde in beeld gebracht.

De atmosfeer

In de troposfeer vinden vrijwel alle menselijke activiteiten plaats. De troposfeer is aan de polen ongeveer 10 km dik en in de tropen ongeveer 18 km. De laag direct erboven noemt
men de stratosfeer. Deze laag strekt zich uit tot ongeveer 50 km hoogte. De beschermende ozonlaag bevindt zich hierin.

Omi meet het zonlicht dat in de atmosfeer of via het aardoppervlak
wordt weerkaatst. Daaruit wordt de hoeveelheid ozon, stikstofdioxide en andere gassen in de atmosfeer berekend en wordt informatie over aŽrosolen en wolken verkregen.

Het ozon meetinstrument OMI is het eerste in de wereld dat de volledige atmosfeer zeer gedetailleerd en binnen een dag in kaart gaat brengen. Zo kan nauwkeurig worden gemeten hoe groot de luchtvervuiling (onder andere door stikstofoxide, zwaveloxide, roet en fijn stof) is in de verschillende steden in de wereld en hoe deze zich verplaatst. Zo kan grootschalig transport van luchtvervuiling, zoals van de Verenigde Staten naar Europa en van China naar de Verenigde Staten in kaart worden gebracht. Ook kunnen deze gegevens gebruikt gaan worden om regionale smogverwachtingen te maken.


Bovendien wordt de dikte van de ozonlaag tot in de kleinste details gemeten. Dat is niet alleen van belang voor het onderzoek naar klimaatveranderingen en het broeikaseffect maar ook rechtstreeks van belang voor onze gezondheid. De ozonlaag, op grote hoogte in de atmosfeer, filtert de voor de huid schadelijke ultraviolette straling (UV) uit het zonlicht. Een dunnere ozonlaag waardoor te veel UV tot het aardoppervlak doordring kan leiden tot huidkanker. Mede door het veranderlijke weer varieert de dikte van de ozonlaag en werkt de natuurlijke filter de ene dag beter dan de andere. Met behulp van OMI kunnen UV-verwachtingen (zonkracht) worden gemaakt voor de hele wereld voor een week vooruit.

OMI stelt beleidsmakers en wetenschappers ook in staat te meten in hoeverre maatregelen die zijn genomen om de afbraak van de ozonlaag te beperken (zoals het Montreal Protocol) daadwerkelijk effect hebben.

Luchtkwalitelt

Luchtvervuiling door stikstofdioxide boven Europa, gemiddeld over januari tot en met mei 2oo3, zoals gemeten door het Sciamachy satellietinstrument. Regionale luchtvervuiling bedekt grote delen van Europa, waaronder Nederland. Ook de metropolen Moskou en Istanbul zijn duidelijk zichtbaar.
Index: Blauw betekent weinig en rood veel stikstofdioxide

KNMI/IASB/ESA